Nowe wsparcie kosztów energii dla przemysłu energochłonnego. Pierwszym okresem kwalifikowanym może być już 2026 r.

Projektowana ustawa określa zasady, formę, warunki i tryb udzielania pomocy przedsiębiorcom sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej. Wsparcie będzie stanowiło pomoc publiczną, udzielaną przez ministra właściwego do spraw gospodarki.

Mechanizm jest krajowym wdrożeniem możliwości przewidzianych przez Clean Industrial Deal State Aid Framework – CISAF. Z uzasadnienia projektu wynika, że jego celem jest jednoczesne ograniczenie kosztów energii dla przemysłu energochłonnego, pobudzenie inwestycji w czyste technologie oraz zwiększenie elastyczności i efektywności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

Dlaczego wprowadzane jest nowe wsparcie?

Projektodawca wskazuje na szczególnie wysokie koszty energii ponoszone przez polski przemysł. Według danych Eurostatu przywołanych w OSR całkowity jednostkowy koszt energii elektrycznej dla największych odbiorców przemysłowych w Polsce wynosił w drugiej połowie 2025 r. 171,6 EUR/MWh, podczas gdy średnia dla UE wynosiła 109,6 EUR/MWh.

Oznaczało to, że koszt energii w Polsce odpowiadał około 157 proc. średniej unijnej.

Projekt ma więc nie tylko czasowo poprawić konkurencyjność przemysłu, ale jednocześnie wymusić inwestycje pozwalające trwale obniżyć koszty funkcjonowania przedsiębiorstw i systemu energetycznego.

Nie chodzi o „prąd po 50 euro”

Jednym z największych uproszczeń pojawiających się przy CISAF jest stwierdzenie, że przedsiębiorstwa energochłonne będą mogły kupować energię po 50 EUR/MWh.

Projekt UD459 przewiduje inny mechanizm.

Wsparciem będzie mogło zostać objęte maksymalnie 50 proc. ilości energii elektrycznej zużytej przez przedsiębiorcę w okresie kwalifikowanym.

Okresem kwalifikowanym jest natomiast rok kalendarzowy poprzedzający rok złożenia wniosku o udzielenie wsparcia albo rok złożenia wniosku o wypłatę wsparcia.

Jeżeli pierwszy wniosek zostanie złożony w 2027 r., pierwszym okresem kwalifikowanym będzie zatem 2026 r.

Jak będzie obliczana wysokość wsparcia?

Dopłata przypadająca na 1 MWh kwalifikującego się zużycia podlega dwóm podstawowym ograniczeniom.

Nie może:

1. przekroczyć 50 proc. średniej arytmetycznej ceny RCE w okresie kwalifikowanym;
2. doprowadzić do uzyskania ceny poniżej 50 EUR/MWh.

Próg 50 EUR zostanie przeliczony na złote według kursu euro NBP z ostatniego dnia okresu kwalifikowanego.

W uproszczeniu maksymalną stawkę wsparcia na 1 MWh kwalifikującego się zużycia można więc przedstawić jako:

MIN [50% średniej RCE; średnia RCE – równowartość 50 EUR/MWh].

Co ważne, odniesieniem jest średnia arytmetyczna ceny RCE, a nie cena energii wynikająca z indywidualnego kontraktu przedsiębiorcy. Uzasadnienie projektu potwierdza, że właśnie na tej wartości ma bazować kalkulacja.

Przykładowa kalkulacja

Załóżmy przedsiębiorstwo, które w 2026 r. zużyje:

100 GWh energii elektrycznej, czyli 100 000 MWh.

Kwalifikujące się zużycie wyniesie maksymalnie:

50 000 MWh.

Przyjmijmy następnie roboczo:

Element	Założenie
Zużycie energii w 2026 r.	100 000 MWh
Kwalifikujące się zużycie	50 000 MWh
Szacowana średnia RCE za 2026 r.	510 zł/MWh
50% średniej RCE	255 zł/MWh
Założony kurs EUR/PLN na 31.12.2026 r.	4,30
Równowartość 50 EUR	215 zł/MWh
RCE minus 50 EUR	295 zł/MWh
Maksymalna stawka wsparcia	255 zł/MWh
Potencjalne wsparcie	12,75 mln zł

Wartość 510 zł/MWh jest obecnie wyłącznie szacunkiem. Ostateczna średnia RCE za 2026 r. będzie znana dopiero po zakończeniu całego roku. Nie znamy również kursu EUR/PLN z 31 grudnia 2026 r.

Dlatego obecnie możliwe jest oszacowanie potencjalnej skali pomocy, ale nie jej ostatecznej wysokości.

Kto będzie mógł skorzystać?

Projekt przewiduje kilka warunków, które przedsiębiorca musi spełnić łącznie.

Przede wszystkim ponad 50 proc. przychodu z działalności gospodarczej uzyskanego w okresie kwalifikowanym musi pochodzić z działalności oznaczonej odpowiednim kodem PKD wskazanym w załączniku do ustawy.

Nie wystarczy zatem samo posiadanie określonego kodu PKD w KRS. Istotne będzie faktyczne źródło przychodów przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorca musi ponadto:

• być odbiorcą przemysłowym wpisanym do wykazu odbiorców przemysłowych prowadzonego na podstawie ustawy o OZE;
• wykonywać kwalifikowaną działalność w okresie kwalifikowanym;
• spełniać pozostałe warunki ustawy, programu oraz konkretnego ogłoszenia o naborze.

Jakie PKD obejmuje projekt?

Załącznik do projektu obejmuje 91 kodów PKD 2025. Katalog jest szeroki i obejmuje m.in. hutnictwo, chemię, tworzywa sztuczne, szkło, ceramikę, cement, papier, wybrane sektory spożywcze, kable, akumulatory czy obróbkę metali.

Pełne zestawienie przedstawia się następująco:

PKD 2025	Rodzaj działalności
05.10	Wydobywanie węgla kamiennego
06.20	Górnictwo gazu ziemnego
07.10	Górnictwo rud żelaza
07.29	Górnictwo pozostałych rud metali nieżelaznych
08.11	Wydobywanie kamieni ozdobnych oraz kamienia na potrzeby budownictwa, skał wapiennych, gipsu, kredy i łupków
08.91	Wydobywanie minerałów dla przemysłu chemicznego oraz do produkcji nawozów
08.93	Wydobywanie soli
08.99	Górnictwo i wydobywanie pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane
10.20	Przetwarzanie i konserwowanie ryb, skorupiaków i mięczaków
10.31	Przetwarzanie i konserwowanie ziemniaków
10.32	Produkcja soków z owoców i warzyw
10.39	Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw
10.41	Produkcja olejów i pozostałych tłuszczów płynnych
10.62	Wytwarzanie skrobi i wyrobów skrobiowych
10.81	Produkcja cukru
10.86	Produkcja artykułów spożywczych homogenizowanych i żywności dietetycznej
11.04	Produkcja pozostałych niedestylowanych napojów fermentowanych
11.06	Produkcja słodu
13.10	Przygotowanie i przędzenie włókien tekstylnych
13.20	Produkcja tkanin
13.30	Wykończanie wyrobów włókienniczych
13.91	Produkcja dzianin metrażowych
13.93	Produkcja dywanów i chodników
13.94	Produkcja wyrobów powroźniczych, lin, szpagatów i wyrobów sieciowych
13.95	Produkcja włóknin i wyrobów wykonanych z włóknin, z wyłączeniem odzieży
13.96	Produkcja pozostałych technicznych i przemysłowych wyrobów tekstylnych
14.11	Produkcja odzieży skórzanej
14.31	Produkcja wyrobów pończoszniczych
15.11	Garbowanie i wyprawa skór; wyprawa i barwienie skór futerkowych
16.10	Produkcja wyrobów tartacznych
16.21	Produkcja arkuszy fornirowych i płyt wykonanych na bazie drewna
16.22	Produkcja gotowych parkietów podłogowych
16.29	Produkcja pozostałych wyrobów z drewna; produkcja wyrobów z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania
17.11	Produkcja masy włóknistej
17.12	Produkcja papieru i tektury
17.22	Produkcja artykułów gospodarstwa domowego, toaletowych i sanitarnych
17.24	Produkcja tapet
19.20	Wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej
20.11	Produkcja gazów technicznych
20.12	Produkcja barwników i pigmentów
20.13	Produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów nieorganicznych
20.14	Produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych
20.15	Produkcja nawozów i związków azotowych
20.16	Produkcja tworzyw sztucznych w formach podstawowych
20.17	Produkcja kauczuku syntetycznego w formach podstawowych
20.59	Produkcja pozostałych wyrobów chemicznych, gdzie indziej niesklasyfikowana
20.60	Produkcja włókien chemicznych
21.10	Produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych
22.11	Produkcja opon i dętek z gumy; bieżnikowanie i regenerowanie opon z gumy
22.19	Produkcja pozostałych wyrobów z gumy
22.21	Produkcja płyt, arkuszy, rur i kształtowników z tworzyw sztucznych
22.22	Produkcja opakowań z tworzyw sztucznych
22.29	Produkcja pozostałych wyrobów z tworzyw sztucznych
23.11	Produkcja szkła płaskiego
23.12	Kształtowanie i obróbka szkła płaskiego
23.13	Produkcja szkła gospodarczego
23.14	Produkcja włókien szklanych
23.19	Produkcja i obróbka pozostałego szkła, włączając szkło techniczne
23.20	Produkcja wyrobów ogniotrwałych
23.31	Produkcja ceramicznych kafli i płytek
23.42	Produkcja ceramicznych wyrobów sanitarnych
23.43	Produkcja ceramicznych izolatorów i osłon izolacyjnych
23.44	Produkcja pozostałych technicznych wyrobów ceramicznych
23.49	Produkcja pozostałych wyrobów ceramicznych
23.51	Produkcja cementu
23.91	Produkcja wyrobów ściernych
23.99	Produkcja pozostałych wyrobów z mineralnych surowców niemetalicznych, gdzie indziej niesklasyfikowana
24.10	Produkcja surówki żelazostopów, żeliwa i stali oraz wyrobów hutniczych
24.20	Produkcja rur, przewodów, kształtowników zamkniętych i łączników, ze stali
24.31	Produkcja prętów ciągnionych na zimno
24.32	Produkcja wyrobów płaskich walcowanych na zimno
24.34	Produkcja drutu
24.42	Produkcja aluminium
24.43	Produkcja ołowiu, cynku i cyny
24.44	Produkcja miedzi
24.45	Produkcja pozostałych metali nieżelaznych
24.46	Wytwarzanie paliw jądrowych
24.51	Odlewnictwo żeliwa
25.50	Kucie, prasowanie, wytłaczanie i walcowanie metali; metalurgia proszków
25.61	Obróbka metali i nakładanie powłok na metale
25.71	Produkcja wyrobów nożowniczych i sztućców
25.93	Produkcja wyrobów z drutu, łańcuchów i sprężyn
25.94	Produkcja złączy i śrub
26.11	Produkcja elementów elektronicznych
27.20	Produkcja baterii i akumulatorów
27.31	Produkcja kabli światłowodowych
27.32	Produkcja pozostałych elektronicznych i elektrycznych przewodów i kabli
27.90	Produkcja pozostałego sprzętu elektrycznego
28.15	Produkcja łożysk, kół zębatych, przekładni zębatych i elementów napędowych
30.91	Produkcja motocykli
30.99	Produkcja pozostałego sprzętu transportowego, gdzie indziej niesklasyfikowana

Katalog wynika bezpośrednio z załącznika do projektu.

Sama obecność PKD na liście jeszcze nie wystarczy

To istotne z praktycznego punktu widzenia.

Przedsiębiorca będzie musiał wykazać, że ponad 50 proc. jego przychodów w okresie kwalifikowanym rzeczywiście pochodzi z działalności kwalifikowanej.

Dlatego analiza potencjalnego beneficjenta powinna obejmować nie tylko formalny kod przeważającej działalności, ale przede wszystkim rzeczywistą strukturę sprzedaży i przychodów.

Przesłanki negatywne – kto nie otrzyma pomocy?

Projekt przewiduje również szereg okoliczności wykluczających możliwość uzyskania wsparcia.

Przedsiębiorca:

• nie może znajdować się w likwidacji ani upadłości;
• nie może znajdować się w „trudnej sytuacji” w rozumieniu unijnych wytycznych dotyczących pomocy na ratowanie i restrukturyzację;
• nie może zalegać z podatkami, chyba że korzysta z przewidzianego prawem zwolnienia, odroczenia, rat lub wstrzymania wykonania decyzji;
• nie może zalegać ze składkami na ubezpieczenia społeczne, chyba że korzysta z odpowiedniego odroczenia, rat lub zawieszenia spłaty;
• nie może znajdować się na polskiej liście sankcyjnej;
• nie może być objęty wskazanymi w projekcie sankcjami pieniężnymi wynikającymi z ustawy sankcyjnej i ustawy o KAS.

Co najmniej 50 proc. wsparcia trzeba przeznaczyć na inwestycję

Nowy instrument nie jest zwykłą rekompensatą kosztów energii.

Co najmniej połowa otrzymanej pomocy musi zostać przeznaczona na inwestycje w nowe lub zmodernizowane aktywa.

Projekt wymienia w szczególności:

• inwestycje zwiększające elastyczność poboru energii,
• elektryfikację,
• poprawę efektywności energetycznej,
• OZE i integrację źródeł odnawialnych z profilem zużycia zakładu,
• infrastrukturę umożliwiającą elastyczną i bezpieczną pracę instalacji.

Inwestycja zasadniczo powinna zostać oddana do użytkowania w ciągu 48 miesięcy od udzielenia wsparcia.

W wyjątkowych przypadkach możliwe będzie wydłużenie tego terminu do 60 miesięcy.

Przedsiębiorca musi dołożyć własne pieniądze

Warunkiem pomocy będzie również zapewnienie przez przedsiębiorcę środków własnych albo zewnętrznego finansowania w wysokości co najmniej 20 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji.

Ponadto przedsiębiorca będzie zobowiązany do ustanowienia zabezpieczenia zwrotu wsparcia w wysokości 120 proc. przyznanej pomocy.

Już przy składaniu wniosku trzeba mieć gotowy pomysł na inwestycję

To jeden z najważniejszych praktycznych elementów nowego systemu.

Projekt przewiduje, że do wniosku przedsiębiorca będzie musiał załączyć:

raport zawierający pozytywną ocenę techniczną inwestycji wskazanej we wniosku

oraz

opis sposobu spełniania przez tę inwestycję warunków przewidzianych w ustawie.

Oznacza to, że nie będzie możliwe najpierw uzyskanie pomocy, a następnie zastanawianie się, w jaki projekt przeznaczyć obowiązkowe 50 proc. środków.

Przed złożeniem wniosku trzeba będzie przynajmniej:

1. zidentyfikować inwestycję,
2. określić jej zakres techniczny,
3. przygotować koncepcję finansowania,
4. ocenić jej wpływ na energochłonność, koszty energii i system elektroenergetyczny,
5. uzyskać pozytywną ocenę techniczną.

Szczegółowe wymogi dla raportu technicznego zostaną dopiero określone w rządowym programie pomocy.

Jeżeli zabraknie pieniędzy, rozpocznie się konkurs punktowy

Samo spełnienie warunków kwalifikacji nie gwarantuje jeszcze uzyskania wsparcia.

Jeżeli łączna wysokość pomocy wynikająca z prawidłowych wniosków przekroczy budżet dostępny w naborze, komisja przeprowadzi ocenę punktową.

Członkowie komisji będą przyznawali punkty odpowiadające poziomowi spełnienia poszczególnych kryteriów. Następnie komisja obliczy średnią arytmetyczną ocen punktowych przyznanych przez jej członków dla każdego kryterium.

Kryteriami mają być m.in. wpływ inwestycji na:

• bezpieczeństwo energetyczne,
• obniżenie energochłonności przedsiębiorcy,
• obniżenie jednostkowej ceny energii,
• efektywność ekonomiczną,
• zatrudnienie.

W praktyce oznacza to, że jakość inwestycji może przesądzić o faktycznym uzyskaniu pomocy.

Nie będzie to mechanizm „kto pierwszy, ten lepszy”.

Co z dotychczasowymi rekompensatami za koszty pośrednie CO2?

Projekt przewiduje kumulację z pomocą otrzymywaną na podstawie ustawy z 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych.

Jeżeli rekompensata otrzymana w ramach starego systemu będzie:

równa lub wyższa od kwoty nowego wsparcia – pomoc w ramach UD459 nie będzie przysługiwać;

niższa – nowe wsparcie może odpowiadać jedynie różnicy pomiędzy obiema kwotami.

Przedsiębiorstwa korzystające z rekompensat kosztów pośrednich CO2 powinny więc kalkulować rzeczywisty benefit netto, a nie tylko nominalną kwotę wynikającą z nowego mechanizmu.

Kto będzie obsługiwał program?

Operatorem programu ma zostać Bank Gospodarstwa Krajowego.

BGK będzie m.in.:

• prowadził nabory,
• dokonywał oceny formalnej i finansowej,
• przygotowywał wykaz wniosków,
• zawierał umowy o udzielenie wsparcia,
• prowadził kontrole,
• dochodził zwrotu pomocy w przypadkach określonych w ustawie i umowie.

Kiedy będzie można złożyć wniosek?

Na obecnym etapie nie ma jeszcze konkretnego terminu pierwszego naboru.

Projekt przewiduje, że termin składania wniosków zostanie określony dopiero w ogłoszeniu o naborze.

Ogłoszenie ma określać m.in.:

• wzór wniosku,
• wymagane dokumenty i oświadczenia,
• wysokość środków dostępnych w naborze,
• kryteria oceny,
• sposób ich spełniania,
• termin i sposób składania wniosków.

Harmonogram – co już wiemy?

Poniższe zestawienie rozróżnia terminy wynikające bezpośrednio z projektu od terminów, które nie zostały jeszcze określone.

Etap	Termin / status	Charakter terminu
Projekt ustawy	2 września 2026 r.	data projektu
Konsultacje i opiniowanie	III kwartał 2026 r.	plan wynikający z OSR
Planowane wejście ustawy w życie	1 stycznia 2027 r.	termin projektowany
Przyjęcie rządowego programu pomocy	w ciągu 3 miesięcy od wejścia ustawy w życie	ustawowy termin projektowany
Przy wejściu w życie 1.01.2027 – najpóźniejszy termin programu	31 marca 2027 r.	wyliczenie na podstawie projektu
Powołanie komisji	w ciągu 30 dni od przyjęcia programu	ustawowy termin projektowany
Jeżeli program zostanie przyjęty 31.03.2027	orientacyjnie do 30 kwietnia 2027 r.	wyliczenie
Decyzja Komisji Europejskiej	brak określonego terminu	warunek uruchomienia pomocy
Ogłoszenie pierwszego naboru	brak określonej daty	będzie wynikać z programu / decyzji o naborze
Termin składania pierwszych wniosków	brak określonej daty	zostanie wskazany w ogłoszeniu
Pierwsza wypłata	brak określonej daty	po kwalifikacji, umowie i spełnieniu warunków
Pierwszy potencjalny okres kwalifikowany	2026 r., jeżeli pierwszy wniosek będzie składany w 2027 r.	wynika z definicji okresu kwalifikowanego
Maksymalny okres wsparcia jednego przedsiębiorcy	3 lata	limit ustawowy
Ostateczny rok udzielania wsparcia	2030 r.	limit programu

Projekt przewiduje przyjęcie programu w terminie trzech miesięcy od wejścia ustawy w życie, powołanie komisji w ciągu kolejnych 30 dni oraz wejście ustawy w życie 1 stycznia 2027 r.

Jednocześnie projekt zakłada, że do dnia wydania decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym umowa o udzielenie wsparcia nie będzie podlegała wykonaniu.

Oznacza to, że nawet przy sprawnym wdrożeniu krajowych regulacji termin faktycznej pierwszej wypłaty będzie zależał również od procedury dotyczącej pomocy publicznej.

Jak będzie wyglądała wypłata?

Wsparcie będzie mogło być przyznane maksymalnie na trzy lata.

W pierwszym roku wypłata ma następować po zawarciu umowy na podstawie wniosku o udzielenie wsparcia. W kolejnych latach przedsiębiorca będzie składał wnioski o wypłatę.

Rzeczywiste zużycie energii w roku poprzedzającym dany wniosek ma stanowić podstawę kalkulacji kolejnej transzy. Uzasadnienie wskazuje również, że wysokość pomocy w kolejnych latach nie może przekroczyć wsparcia ustalonego dla pierwszego roku.

Budżet: 4,8 mld zł

Projekt przewiduje następujące limity środków:

Rok	Budżet
2027	800 mln zł
2028	1,6 mld zł
2029	1,6 mld zł
2030	800 mln zł
Razem	4,8 mld zł

To znaczący budżet, ale przy dużym zainteresowaniu największych odbiorców przemysłowych może on nie wystarczyć na pokrycie wszystkich prawidłowych wniosków. W takim przypadku znaczenie będzie miała wspomniana wcześniej ocena punktowa.

Co przedsiębiorstwa powinny zrobić już teraz?

Choć nie znamy jeszcze terminu pierwszego naboru, projekt jest wystarczająco szczegółowy, aby rozpocząć przygotowania.

W praktyce przedsiębiorstwo powinno już dziś zweryfikować:

1. czy odpowiedni kod PKD znajduje się w załączniku;
2. czy ponad 50 proc. przychodów pochodzi z kwalifikowanej działalności;
3. czy spółka znajduje się w wykazie odbiorców przemysłowych;
4. jakie było i będzie jej rzeczywiste zużycie energii w 2026 r.;
5. jaka może być potencjalna wysokość wsparcia;
6. czy przedsiębiorstwo korzysta z rekompensat kosztów pośrednich CO2;
7. czy nie występują przesłanki negatywne – np. upadłość, trudna sytuacja, zaległości podatkowe lub ZUS;
8. jaką konkretną inwestycję można wskazać we wniosku;
9. czy inwestycja może uzyskać pozytywną ocenę techniczną;
10. jak projekt wypada względem przyszłych kryteriów punktowych.

Najważniejszy może okazać się właśnie ostatni element.

Nie warto czekać z wyborem inwestycji do dnia ogłoszenia naboru. Raport z pozytywną oceną techniczną ma być bowiem załącznikiem już do wniosku, a w przypadku przekroczenia budżetu jakość i efekty inwestycji będą wpływały na wynik konkursu.

Podsumowanie

Projekt UD459 może stać się jednym z najistotniejszych nowych instrumentów wsparcia dla przemysłu energochłonnego.

Skala potencjalnego wsparcia jest znacząca, ale nowy system ma charakter wyraźnie inwestycyjno-konkurencyjny. Nie wystarczy prowadzić działalności w odpowiedniej branży i ponosić wysokich kosztów energii.

Przedsiębiorca będzie musiał wykazać właściwą strukturę przychodów, posiadać status odbiorcy przemysłowego, spełniać warunki formalne, przygotować inwestycję, zapewnić jej finansowanie i pozytywną ocenę techniczną oraz – jeżeli środków zabraknie – konkurować z innymi projektami w ocenie punktowej.

W przypadku pytań, prosimy o kontakt z:

Krzysztof Wiński
Partner, Thedy & Partners

Email: krzysztof.winski@thedy.pl, tel. 519 506 434

Pobierz kalkulator, żeby dokonać samodzielnego obliczenia: 

Pobierz kalkulator