EUDR coraz bliżej. Nowe obowiązki dla przedsiębiorców, zmiany w przepisach i ryzyko wstrzymania sprzedaży produktów

Od 30 grudnia 2026 r. zaczną być stosowane najważniejsze obowiązki wynikające z unijnego rozporządzenia EUDR. Choć regulacja kojarzy się przede wszystkim z ochroną lasów tropikalnych, jej konsekwencje odczują również polscy importerzy, producenci, dystrybutorzy i eksporterzy. Co istotne, obowiązki mogą dotyczyć przedsiębiorstw, które nie prowadzą żadnej działalności związanej bezpośrednio z leśnictwem czy rolnictwem. 

W ostatnich miesiącach EUDR przeszło istotne zmiany. Przesunięto termin rozpoczęcia stosowania przepisów, uproszczono część obowiązków w łańcuchu dostaw, a we wrześniu 2026 r. opublikowano kolejne rozporządzenie zmieniające katalog produktów objętych regulacją. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność ponownej weryfikacji, czy ich działalność podlega EUDR i jakie obowiązki rzeczywiście będą musieli realizować. 

Największe ryzyko polega na tym, że firma może nie rozpoznać obowiązków dotyczących sprzedawanego produktu, mimo że jest on objęty EUDR ze względu na kod CN i wykorzystane surowce. W konsekwencji problemem może okazać się nie tylko brak odpowiedniej dokumentacji, lecz także brak możliwości legalnego wprowadzenia produktu na rynek lub jego wywozu z Unii Europejskiej. 

1. Czym jest EUDR i kogo obejmuje?

EUDR, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115, ma ograniczyć wprowadzanie na rynek unijny produktów powiązanych z wylesianiem i degradacją lasów. 

Regulacja obejmuje siedem podstawowych grup towarów: bydło, kakao, kawę, palmę olejową, kauczuk, soję oraz drewno. Przepisy mają jednak zastosowanie również do określonych produktów wytwarzanych z tych surowców. 

W praktyce wśród przedsiębiorstw, które powinny zweryfikować swoją działalność, znajdują się m.in. producenci i importerzy mebli, wyrobów papierniczych, opakowań, wybranych produktów spożywczych, opon i innych wyrobów z kauczuku naturalnego. 

O objęciu produktu regulacją nie decyduje jednak samo wykorzystanie drewna, kakao czy kauczuku. Kluczowe znaczenie ma klasyfikacja towarowa oraz zakres załącznika I do EUDR, uwzględniający zmiany wprowadzone w 2025 i 2026 r. 

To szczególnie istotne dla przedsiębiorstw oferujących szeroki asortyment produktów. Firma może bowiem jednocześnie sprzedawać towary objęte EUDR oraz bardzo podobne wyroby, które pozostają poza zakresem regulacji. 

Podstawową zasadą EUDR jest zakaz wprowadzania do obrotu, udostępniania na rynku oraz wywozu produktów objętych regulacją, jeżeli nie spełniają wymaganych warunków. Produkty te muszą być wolne od wylesiania, wyprodukowane zgodnie z odpowiednimi przepisami kraju produkcji oraz objęte właściwą dokumentacją przewidzianą w EUDR. 

2. Nowe terminy stosowania EUDR – kto ma czas do 2027 r.?

Na podstawie zmian przyjętych w grudniu 2025 r. określono następujące terminy: 

Termin	Podmioty i produkty
30 grudnia 2026 r.	Co do zasady duże i średnie przedsiębiorstwa objęte EUDR
30 grudnia 2026 r.	Mikro- i małe przedsiębiorstwa w odniesieniu do produktów objętych wcześniej unijnym rozporządzeniem EUTR dotyczącym drewna
30 czerwca 2027 r.	Pozostałe kwalifikujące się mikro- i małe przedsiębiorstwa, ustanowione do 31 grudnia 2024 r.
30 grudnia 2027 r.	Nowe kategorie produktów dodane rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/2102

Warto podkreślić, że odroczenie nie oznacza zwolnienia z obowiązków. Przedsiębiorstwa, które będą musiały pozyskać informacje od dostawców z państw trzecich, powinny rozpocząć ten proces odpowiednio wcześniej. Uzyskanie dokumentacji, danych geolokalizacyjnych czy zmian w umowach handlowych może bowiem wymagać współpracy kilku podmiotów w łańcuchu dostaw. 

Przy ustalaniu terminu należy uwzględnić zarówno status przedsiębiorstwa, jak i rodzaj produktu oraz odpowiednie przepisy przejściowe. 

3. Wrześniowa zmiana EUDR – część produktów wyłączono, inne dodano do regulacji

Jedną z najważniejszych zmian ostatnich miesięcy jest rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/2102 z 13 lipca 2026 r., opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 17 września 2026 r. 

Zmodyfikowano w nim zakres produktów objętych EUDR, uwzględniając postulaty dotyczące uproszczenia i doprecyzowania przepisów. 

Z katalogu usunięto m.in.: 

• skóry i skórki bydlęce klasyfikowane do wskazanych pozycji działu 41; 

• opony bieżnikowane; 

• gumowe pasy przenośnikowe i napędowe objęte pozycją 4010; 

• pozostałe artykuły z gumy wulkanizowanej klasyfikowane do pozycji 4016; 

• nasiona soi przeznaczone do siewu; 

• określone siedzenia samochodowe i lotnicze. 

Z kolei do zakresu EUDR dodano m.in.: 

• ekstrakty, esencje i koncentraty kawy, w tym kawę rozpuszczalną; 

• określone pochodne oleju palmowego; 

• wybrane alkohole tłuszczowe i związki chemiczne wytwarzane z wykorzystaniem palmy olejowej; 

• określone mydła i preparaty chemiczne; 

• wybrane polietery w formach podstawowych; 

• mrożone języki bydlęce. 

Dla nowych kategorii produktów przewidziano rozpoczęcie stosowania obowiązków 30 grudnia 2027 r. 

Zmiany mogą mieć znaczenie dla firm z branży spożywczej, chemicznej, motoryzacyjnej, gumowej i produkcyjnej. 

Przykładowo przedsiębiorstwo handlujące produktami z gumy powinno odróżnić nowe opony pneumatyczne, które co do zasady pozostają objęte regulacją w odpowiednim zakresie, od opon bieżnikowanych, które zostały wyłączone. 

Podobnie producent żywności nie powinien automatycznie zakładać, że każdy produkt zawierający kakao podlega EUDR. Konieczna jest ocena konkretnego produktu według właściwego kodu CN i treści załącznika. 

Rozporządzenie doprecyzowało również wyłączenia dotyczące m.in. określonych próbek, produktów używanych, odpadów oraz opakowań. Nie są to jednak wyłączenia o charakterze nieograniczonym – ich zastosowanie wymaga sprawdzenia konkretnych warunków. 

4. EUDR może dotyczyć również przemysłu chemicznego

Na szczególną uwagę zasługuje rozszerzenie katalogu produktów związanych z wykorzystaniem oleju palmowego. 

Rozporządzenie 2026/2102 obejmuje nowymi obowiązkami nie tylko wybrane produkty spożywcze, lecz także określone substancje i preparaty chemiczne. 

W katalogu znalazły się m.in. wybrane związki objęte pozycjami CN 2905, 2915, 2916, 2921, 2923 i 2924, a także określone preparaty chemiczne z pozycji ex 3824 99 oraz polietery z pozycji ex 3907 29. 

Oznacza to, że obowiązki EUDR mogą pojawić się również w przedsiębiorstwach działających w branżach, które dotychczas nie identyfikowały tej regulacji jako istotnego ryzyka prawnego. 

Dotyczy to w szczególności importerów, producentów i dystrybutorów wybranych produktów oleochemicznych, surfaktantów, substancji pomocniczych i preparatów przemysłowych. 

W odniesieniu do wielu pozycji wprowadzono oznaczenie „ex”, które ogranicza zakres regulacji do określonych produktów, np. zsyntetyzowanych przy użyciu palmy olejowej. 

Samo przypisanie produktu do określonego kodu CN nie zawsze będzie więc wystarczające do ustalenia obowiązków. Konieczna może być również analiza składu, procesu produkcji oraz pochodzenia wykorzystanych surowców. 

Jest to szczególnie ważne w przypadku substancji chemicznych, które mogą być wytwarzane z wykorzystaniem różnych surowców i technologii. 

W określonych przypadkach przepisy przewidują ponadto wyłączenia związane z przeznaczeniem produktów do wytwarzania produktów leczniczych. 

5. Czy każdy importer i sprzedawca będzie musiał składać oświadczenie o należytej staranności?

Nie. I jest to jedna z najistotniejszych zmian w EUDR. 

Po nowelizacji z grudnia 2025 r. przepisy wyraźniej rozdzielają obowiązki podmiotów gospodarczych odpowiedzialnych za pierwsze wprowadzenie produktów na rynek od obowiązków uczestników dalszych etapów łańcucha dostaw. 

Podmioty wprowadzające produkty do obrotu 

Przed pierwszym wprowadzeniem odpowiedniego produktu na rynek UE lub jego wywozem podmiot gospodarczy musi zasadniczo przeprowadzić procedurę należytej staranności. 

Obejmuje ona zebranie odpowiednich informacji, ocenę ryzyka, a w wymaganych przypadkach również wdrożenie środków ograniczających ryzyko. Następnie konieczne jest złożenie oświadczenia o należytej staranności, tzw. DDS, w unijnym systemie informacyjnym. 

Dla mikro- i małych podmiotów pierwotnych spełniających określone warunki, w tym prowadzących produkcję w państwach niskiego ryzyka, przewidziano uproszczone deklaracje. 

Przetwórcy i podmioty handlowe na dalszych etapach łańcucha dostaw 

W wielu przypadkach ich obowiązki są obecnie znacznie ograniczone. 

Przedsiębiorstwa, które sprzedają lub przetwarzają produkty objęte już odpowiednimi obowiązkami na wcześniejszym etapie, co do zasady nie muszą ponownie przeprowadzać pełnej procedury należytej staranności ani składać kolejnego oświadczenia DDS, jeśli działają jako podmioty na dalszym etapie łańcucha dostaw lub podmioty handlowe w rozumieniu EUDR. 

Muszą jednak gromadzić i przechowywać określone informacje o dostawcach i odbiorcach przez co najmniej pięć lat. Numer referencyjny DDS lub identyfikator uproszczonej deklaracji należy pozyskać od dostawcy wówczas, gdy dostawcą jest podmiot gospodarczy odpowiedzialny za wprowadzenie produktu do obrotu. 

Ponadto podmioty na dalszych etapach łańcucha dostaw i podmioty handlowe niebędące MŚP mają obowiązek rejestracji w systemie EUDR. 

W przypadku uzyskania informacji wskazujących na niezgodność produktu mogą powstać dodatkowe obowiązki informacyjne i związane z reagowaniem na ryzyko. 

Zmiana ma duże znaczenie dla przedsiębiorstw, które obawiały się konieczności powielania pełnej procedury weryfikacyjnej na każdym etapie obrotu. 

6. Polska uznana za kraj niskiego ryzyka – czy to zwalnia firmy z EUDR?

Polska została zakwalifikowana przez Komisję Europejską do kategorii państw niskiego ryzyka. 

Jest to korzystne dla polskich przedsiębiorców wykorzystujących odpowiednie surowce wyprodukowane w Polsce, ponieważ w określonych przypadkach umożliwia korzystanie z uproszczonych procedur należytej staranności. 

Nie oznacza to jednak automatycznego zwolnienia z EUDR. 

Kwalifikacja kraju jako państwa niskiego ryzyka nie eliminuje podstawowego wymogu zapewnienia zgodności produktów z regulacją. 

W szczególności podmiot korzystający z uproszczonej należytej staranności nadal musi realizować przewidziane przepisami obowiązki dotyczące pozyskania informacji i dokumentowania zgodności. 

Co więcej, istotny jest kraj produkcji właściwego surowca, a nie wyłącznie kraj siedziby sprzedawcy czy miejsce przetwarzania wyrobu. 

Dlatego produkt sprzedawany przez polskie przedsiębiorstwo, ale wytworzony z surowców pochodzących z innych państw, może wymagać odrębnej oceny ryzyka. 

7. Polskie przepisy wdrażające EUDR – kto będzie kontrolował przedsiębiorców?

Równolegle do zmian unijnych trwają prace nad krajowymi przepisami zapewniającymi stosowanie EUDR w Polsce. 

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy oznaczony numerem UC101, dotyczący ochrony rynku i konkurencyjności gospodarki przed produktami oraz towarami powodującymi wylesianie i degradację lasów. 

Projekt przewiduje podział kompetencji kontrolnych między trzy inspekcje: 

• Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – w zakresie kakao, kawy, palmy olejowej, soi i odpowiednich produktów pochodnych; 

• Inspekcję Weterynaryjną – w zakresie bydła i odpowiednich produktów pochodnych; 

• Inspekcję Ochrony Środowiska – w zakresie drewna, kauczuku i odpowiednich produktów pochodnych. 

Na dzień 16 października 2026 r. oficjalne informacje rządowe nadal opisują UC101 jako projekt będący przedmiotem prac legislacyjnych. 

Z perspektywy przedsiębiorców istotne jest to, że kontrola EUDR nie będzie ograniczała się do jednej branży czy wyłącznie do importu. 

Może dotyczyć dokumentacji przedsiębiorstwa, przepływu towarów, prawidłowości identyfikacji ich pochodzenia, a także sposobu realizacji obowiązków informacyjnych. 

8. Sankcje za naruszenie EUDR – ryzyko wykracza poza kary finansowe

EUDR przewiduje istotne konsekwencje naruszenia przepisów. 

Zgodnie z art. 25 rozporządzenia państwa członkowskie mają ustanowić skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje. 

W przypadku osób prawnych przepisy wymagają, aby maksymalna możliwa grzywna wynosiła co najmniej 4% łącznego rocznego obrotu osiągniętego w całej Unii w roku obrotowym poprzedzającym decyzję o nałożeniu kary. 

Nie oznacza to automatycznego nakładania kary w takiej wysokości za każde naruszenie. Konkretne zasady sankcjonowania będą wynikać również z odpowiednich przepisów krajowych. 

Rozporządzenie przewiduje ponadto możliwość konfiskaty produktów i dochodów z określonych transakcji, czasowego wykluczenia z zamówień publicznych i dostępu do finansowania publicznego, a przy poważnych lub powtarzających się naruszeniach – także czasowego zakazu obrotu określonymi produktami albo ich wywozu. 

Dla przedsiębiorstwa najpoważniejszym problemem może więc okazać się nie sama kara finansowa, ale zakłócenie ciągłości dostaw, zatrzymanie importu lub niemożność realizacji kontraktów. 

9. Jak przedsiębiorcy powinni przygotować się do EUDR?

W pierwszej kolejności rekomendowane jest przeprowadzenie analizy produktów oferowanych przez przedsiębiorstwo i ustalenie, które z nich rzeczywiście mieszczą się w zakresie EUDR. 

Analiza powinna uwzględniać nie tylko katalog towarów, ale również sposób prowadzenia działalności. Inne obowiązki mogą bowiem powstać po stronie importera sprowadzającego produkty spoza Unii Europejskiej, inne po stronie producenta wykorzystującego surowce już wprowadzone do obrotu, a jeszcze inne po stronie dystrybutora. 

Szczególną uwagę warto poświęcić następującym kwestiom: 

1. Weryfikacja klasyfikacji CN – ustalenie, które produkty podlegają regulacji, z uwzględnieniem najnowszych zmian w załączniku I. 

1. Określenie roli przedsiębiorstwa – identyfikacja obowiązków właściwych dla poszczególnych modeli zakupowych, produkcyjnych i sprzedażowych. 

1. Analiza dostawców – ustalenie pochodzenia odpowiednich surowców oraz dostępności dokumentacji potwierdzającej zgodność produktów. 

1. Przygotowanie procedur – opracowanie zasad należytej staranności, zarządzania danymi oraz reagowania na informacje o możliwej niezgodności. 

1. Dostosowanie systemów i umów – zapewnienie możliwości pozyskiwania, przechowywania i przekazywania wymaganych danych, a także ustalenie odpowiedzialności poszczególnych kontrahentów. 

Nie wszystkie przedsiębiorstwa będą musiały wdrażać rozbudowane systemy należytej staranności. W wielu przypadkach wystarczające mogą okazać się odpowiednio przygotowane procedury identyfikacji produktów i dokumentowania przepływów w łańcuchu dostaw. 

Kluczowe jest jednak prawidłowe ustalenie, jakie obowiązki rzeczywiście dotyczą konkretnej firmy. 

10. EUDR – regulacja środowiskowa, która może stać się problemem operacyjnym

Najbliższe miesiące będą dla przedsiębiorców ważnym okresem przygotowań do stosowania EUDR. 

Choć kolejne zmiany legislacyjne ograniczyły część obowiązków administracyjnych, nie wyeliminowały podstawowych wymagań dotyczących zgodności produktów z regulacją. 

Co więcej, zmieniający się zakres produktów oznacza konieczność aktualizacji analiz przeprowadzonych na podstawie wcześniejszego stanu prawnego. 

Z perspektywy działalności gospodarczej EUDR należy więc traktować nie tylko jako kolejną regulację środowiskową, ale także jako zagadnienie dotyczące łańcuchów dostaw, handlu międzynarodowego, klasyfikacji towarowej oraz zarządzania ryzykiem prawnym. 

Dla firm, które dotychczas nie analizowały EUDR, najważniejsze pytanie brzmi już nie tylko, czy ich produkty mogą być powiązane z wylesianiem, ale przede wszystkim – czy od właściwego dla nich terminu będą mogły je bez przeszkód wprowadzać do obrotu, udostępniać na rynku i eksportować. 

 

Kontakt 

Jeżeli chcą Państwo ustalić, czy działalność Państwa przedsiębiorstwa podlega EUDR, zweryfikować klasyfikację poszczególnych produktów lub określić zakres obowiązków wynikających z nowych przepisów, zapraszamy do kontaktu. 

Krzysztof Wiński 
Partner, Thedy & Partners 
E-mail: krzysztof.winski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 506 434 

Joanna Frąckiewicz 
Senior Manager, Thedy & Partners 
E-mail: joanna.frackiewicz@thedy.pl 
Tel.: +48 791 500 858