Sejm uchwalił ustawę o wsparciu przemysłu energochłonnego. Zmiany w CISAF i podwyższonym CIT od 2027 r.

22 października 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej (druk nr 3159). Za przyjęciem ustawy głosowało 230 posłów, 64 było przeciw, a 145 wstrzymało się od głosu. 

Ustawa przewiduje uruchomienie programu dopłat do kosztów energii elektrycznej o łącznej wartości 4,8 mld zł, opartego na unijnych ramach Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF). Jednocześnie wprowadza czasowe podwyższenie podatku CIT dla wybranych przedsiębiorstw z sektora energetycznego i paliwowego. 

W trakcie prac parlamentarnych wprowadzono kilka istotnych zmian względem projektu rządowego z 30 września 2026 r. Złagodzono część warunków uzyskania wsparcia, ale jednocześnie zmodyfikowano zasady podwyższonego opodatkowania CIT, w tym rozszerzono potencjalny zakres podmiotowy nowych przepisów. 

Ustawa trafi teraz do Senatu. Jej wejście w życie zaplanowano na 1 stycznia 2027 r., ale ostateczny kształt regulacji będzie zależał od zakończenia procesu legislacyjnego. 

1. CISAF – co przewiduje ustawa uchwalona przez Sejm?

Nowy mechanizm ma umożliwić przedsiębiorstwom energochłonnym otrzymanie dopłat do kosztów energii elektrycznej, przy jednoczesnym zobowiązaniu beneficjentów do realizacji inwestycji służących transformacji energetycznej. 

Podstawowe zasady wsparcia pozostały zasadniczo zgodne z projektem rządowym. 

Pomoc będzie mogła obejmować: 

• do 50% energii elektrycznej zakupionej i zużytej przez przedsiębiorcę w okresie kwalifikowanym; 

• dopłatę w wysokości nieprzekraczającej zasadniczo 50% ceny RK, czyli średniej ceny energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym ustalanej na podstawie danych Prezesa URE; 

• ograniczenie, zgodnie z którym cena energii objętej wsparciem, po uwzględnieniu dopłaty, nie może spaść poniżej równowartości 50 EUR/MWh; 

• okres wsparcia wynoszący maksymalnie trzy kolejne lata. 

Oznacza to, że program nie będzie polegał na obniżeniu całego rachunku za energię elektryczną o 50%. Mechanizm obejmie jedynie kwalifikującą się część zużycia, a wysokość dopłaty będzie zależała od ustawowych limitów. 

Co istotne, pierwszym okresem kwalifikowanym może być już 2026 r., jeżeli pierwszy wniosek zostanie złożony w 2027 r. 

2. Usunięto wymóg 20% dodatkowego finansowania inwestycji

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych podczas prac sejmowych jest rezygnacja z warunku zapewnienia co najmniej 20% kosztów kwalifikowanych inwestycji ze środków własnych przedsiębiorcy lub zewnętrznych źródeł finansowania. 

W pierwotnym projekcie rządowym warunek ten wynikał z art. 8 i stanowił odrębną przesłankę uzyskania pomocy. 

W wersji uchwalonej przez Sejm przepis został usunięty. 

Zmiana ma istotne znaczenie dla przedsiębiorstw planujących inwestycje o dużej wartości, zwłaszcza gdy ich zdolność do angażowania dodatkowego kapitału jest ograniczona. 

Nie oznacza to jednak, że beneficjenci zostaną zwolnieni z obowiązku inwestycyjnego. 

Nadal będą zobowiązani do przeznaczenia środków odpowiadających co najmniej 50% łącznej wysokości otrzymanego wsparcia na inwestycje określone w programie. 

Zachowano także obowiązek ustanowienia zabezpieczenia w postaci oświadczenia o poddaniu się egzekucji na kwotę odpowiadającą 120% łącznej wysokości udzielonego wsparcia. 

3. Usunięto wymóg posiadania prawa do nieruchomości

Kolejna zmiana dotyczy warunków kwalifikacyjnych. 

Pierwotny projekt wymagał, aby przedsiębiorca posiadał prawo do dysponowania nieruchomością niezbędną do realizacji inwestycji wskazanej we wniosku. 

Warunek ten nie znalazł się w ustawie uchwalonej przez Sejm. 

Może to mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw rozważających inwestycje realizowane we współpracy z zewnętrznymi podmiotami, np. dostawcami technologii energetycznych, operatorami infrastruktury czy inwestorami realizującymi projekty OZE. 

Jednocześnie w art. 3 ust. 9 jednoznacznie wskazano, że inwestycja finansowana w ramach obowiązku inwestycyjnego ma być realizowana na terytorium Polski. 

Przedsiębiorca nadal będzie musiał przedstawić określoną inwestycję oraz raport zawierający jej pozytywną ocenę techniczną. 

4. Dodatkowe wsparcie za energię zużytą w 2026 r. – nawet 70% ceny RK

W uchwalonym tekście utrzymano szczególne rozwiązanie przewidziane w art. 28, związane z możliwością zwiększenia intensywności pomocy za część 2026 r. 

W 2027 r. podstawowy limit dopłaty może zostać zwiększony o maksymalnie 20 punktów procentowych ceny RK w odniesieniu do energii elektrycznej zakupionej i zużytej od 1 marca do 31 grudnia 2026 r. 

Oznacza to możliwość zwiększenia maksymalnego parametru dopłaty z 50% do 70% ceny RK, przy zachowaniu pozostałych ograniczeń dotyczących kwalifikującego się zużycia i zasad pomocy publicznej. 

To rozwiązanie, powiązane z unijnymi ramami kryzysowymi METSAF, znajdowało się już w projekcie skierowanym do Sejmu i zostało utrzymane podczas prac parlamentarnych. 

Szczególnie istotne jest to, że zwiększenie limitu nie będzie wliczane do wysokości wsparcia stanowiącej podstawę obowiązku inwestycyjnego. 

W praktyce podwyższenie pomocy może więc zwiększyć korzyść finansową dla beneficjenta bez proporcjonalnego zwiększenia wymaganych nakładów inwestycyjnych. 

Zastosowanie zwiększonego limitu nie będzie jednak automatyczne – konieczne będzie uwzględnienie warunków przewidzianych w programie i właściwych przepisach dotyczących pomocy państwa. 

5. Kto będzie mógł skorzystać ze wsparcia?

Warunki podmiotowe dostępu do programu pozostały stosunkowo restrykcyjne. 

Przedsiębiorca będzie musiał między innymi: 

• uzyskiwać ponad 50% przychodów z działalności gospodarczej oznaczonej kodami PKD wymienionymi w załączniku do ustawy; 

• posiadać status odbiorcy przemysłowego i figurować w odpowiednim wykazie prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o OZE; 

• prowadzić kwalifikowaną działalność w okresie, którego dotyczy wsparcie; 

• spełniać wymagania dotyczące sytuacji finansowej, niezalegania z określonymi należnościami publicznoprawnymi oraz braku wskazanych sankcji. 

Ważne jest, że samo prowadzenie działalności energochłonnej nie wystarczy do otrzymania dopłaty. 

Zasadnicze znaczenie będą miały odpowiedni kod PKD, rzeczywista struktura przychodów oraz status odbiorcy przemysłowego. 

6. Zachowano konkursowy mechanizm przyznawania wsparcia

Podczas prac sejmowych zgłoszono propozycje rezygnacji z konkursowego charakteru programu na rzecz proporcjonalnego podziału środków pomiędzy przedsiębiorców spełniających ustawowe warunki. 

Ostatecznie propozycje te nie zostały przyjęte. 

W przyjętym rozwiązaniu operatorem programu będzie Bank Gospodarstwa Krajowego, natomiast listę przedsiębiorców zakwalifikowanych do wsparcia będzie ustalała komisja konkursowa. 

Jeżeli suma wsparcia wynikająca z wniosków przekroczy budżet danego naboru, przeprowadzona zostanie dodatkowa ocena punktowa. 

Znaczenie będą miały w szczególności efekty planowanych inwestycji w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, obniżenia energochłonności, jednostkowych kosztów energii, efektywności ekonomicznej oraz zatrudnienia. 

Oznacza to, że spełnienie ustawowych warunków kwalifikacyjnych nie będzie samo w sobie gwarantowało otrzymania wsparcia. 

7. CIT dla sektora paliwowego i energetycznego – stawki bez zmian

Drugim filarem ustawy jest czasowe podwyższenie podatku dochodowego od osób prawnych dla wybranych podatników prowadzących działalność w sektorze paliwowym i energetycznym. 

Utrzymano następujące podstawowe stawki: 

Rok podatkowy	Projektowana stawka CIT
2027	30%
2028	26%
2029	23%
Od 2030	Powrót do stawki podstawowej 19%

Przepisy przewidują szczególne rozwiązania dla podatników posiadających niestandardowy rok podatkowy, które mogą wpływać na okres stosowania poszczególnych stawek. 

Podwyższenie CIT obejmie określone rodzaje działalności, w szczególności wydobywanie gazu ziemnego i ropy naftowej, produkcję paliw ciekłych, obrót określonymi paliwami i gazami oraz przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej. 

Co do zasady konieczne będzie również przekroczenie progu 50 mln EUR przychodów oraz spełnienie dodatkowych warunków dotyczących struktury działalności. Dla podmiotów, u których udział przychodów z działalności objętej regulacją wynosi od 33% do mniej niż 75%, przewidziano szczególny mechanizm ustalania podstawy opodatkowania podwyższonymi stawkami. 

8. Istotna zmiana w CIT – nowy próg 750 mln EUR

W trakcie prac sejmowych zmodyfikowano warunki podmiotowe stosowania podwyższonych stawek CIT. 

W projekcie rządowym jednym z warunków objęcia podatnika podwyższonym CIT była jego przynależność do określonej grupy krajowej lub międzynarodowej w rozumieniu przepisów o opodatkowaniu wyrównawczym. 

W tekście uchwalonym przez Sejm dodano jednak art. 38ae ust. 5, zgodnie z którym warunek ten nie będzie stosowany do podatnika, którego przychody w poprzednim roku podatkowym przekroczyły równowartość 750 mln EUR. 

Oznacza to, że bardzo duży przedsiębiorca prowadzący kwalifikowaną działalność będzie mógł zostać objęty podwyższonym CIT także bez spełnienia tego konkretnego warunku grupowego. 

Pozostałe przesłanki zastosowania przepisów nadal będą musiały zostać spełnione. 

Zmiana może więc rozszerzyć krąg przedsiębiorstw objętych nowym opodatkowaniem. 

9. Zaostrzono także część przepisów dotyczących restrukturyzacji

Zmodyfikowano również zasady stosowania podwyższonego CIT w przypadku reorganizacji przedsiębiorstw. 

Jedną z istotnych zmian jest obniżenie z 20% do 10% progu wartości majątku przenoszonego w związku z podziałem, przy spełnieniu pozostałych ustawowych warunków. 

Wprowadzono ponadto bardziej szczegółowe zasady obejmowania podwyższonym CIT przedsiębiorstw przejmujących majątek w wyniku określonych operacji reorganizacyjnych. 

W niektórych przypadkach przepisy przewidują stosowanie podwyższonych stawek także do podmiotu przejmującego majątek w roku przejęcia i w kolejnym roku podatkowym albo w dwóch pierwszych latach podatkowych nowo utworzonego podmiotu. 

Rozwiązania te mają znaczenie dla grup kapitałowych planujących podziały, aporty przedsiębiorstw lub zorganizowanych części przedsiębiorstw oraz zmiany struktury działalności. 

Przed podjęciem takich działań konieczna będzie analiza nie tylko bieżącego zakresu prowadzonej działalności, ale również konsekwencji podatkowych wynikających z projektowanych przepisów szczególnych. 

10. Wejście w życie ustawy i uruchomienie programu

Ustawa przewiduje wejście w życie 1 stycznia 2027 r. 

Nie oznacza to jednak, że od tego dnia przedsiębiorcy będą mogli automatycznie ubiegać się o dopłaty. 

Pozostaje kilka dodatkowych etapów: 

• zakończenie prac w Senacie i procedury prezydenckiej; 

• przyjęcie przez Radę Ministrów programu pomocy w terminie trzech miesięcy od wejścia ustawy w życie; 

• powołanie komisji konkursowej; 

• ogłoszenie naborów i szczegółowych warunków udziału; 

• uzyskanie pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym. 

Dodatkowo art. 34 ustawy wyraźnie uzależnia stosowanie zasadniczych przepisów dotyczących programu wsparcia od wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. przewidzianych przepisów o podwyższonym CIT. 

Oznacza to, że część pomocowa i podatkowa zostały ze sobą powiązane także na poziomie przepisów dotyczących stosowania ustawy. 

11. Co oznacza uchwalenie ustawy dla przedsiębiorców?

Dla przedsiębiorstw energochłonnych uchwalenie ustawy przez Sejm oznacza przejście do kolejnego, zaawansowanego etapu tworzenia krajowego mechanizmu CISAF. 

Usunięcie wymogu 20% dodatkowego finansowania inwestycji oraz obowiązku posiadania prawa do nieruchomości może ułatwić przygotowanie projektów inwestycyjnych. 

Jednocześnie zachowanie konkursowego systemu przyznawania pomocy oznacza, że samo spełnienie warunków formalnych nie przesądzi o uzyskaniu dofinansowania. 

Najbliższe miesiące będą istotne zarówno dla przedsiębiorstw zamierzających ubiegać się o wsparcie, jak i podmiotów potencjalnie objętych zwiększonym opodatkowaniem. 

Warto już teraz zweryfikować kwalifikację działalności według PKD, status odbiorcy przemysłowego, rzeczywiste zużycie energii elektrycznej w 2026 r., możliwość realizacji inwestycji oraz ewentualne korzystanie z rekompensat kosztów pośrednich emisji. 

Ostateczne zasady programu będą zależały od dalszych prac legislacyjnych, decyzji Komisji Europejskiej oraz treści programu wykonawczego przyjętego przez Radę Ministrów. 

Kontakt 

W przypadku pytań dotyczących możliwości uzyskania wsparcia w ramach CISAF, zasad rozliczania pomocy lub podatkowych konsekwencji nowych regulacji zapraszamy do kontaktu: 

Krzysztof Wiński 
Partner, Thedy & Partners 
E-mail: krzysztof.winski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 506 434