Nowe obowiązki dla producentów i sprzedawców pelletu oraz biomasy. Projekt ustawy przewiduje kontrole, badania i kary

Producenci, importerzy i sprzedawcy pelletu, brykietu oraz innych biopaliw stałych muszą przygotować się na istotne zmiany. Rządowy projekt ustawy (druk sejmowy nr 3134) przewiduje rozszerzenie systemu kontroli jakości paliw, obowiązkowe świadectwa jakości, badania laboratoryjne oraz nowe ograniczenia w obrocie biomasą. Przepisy mogą objąć również przedsiębiorstwa, dla których sprzedaż biomasy stanowi jedynie dodatkowy obszar działalności. 

Do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (druk nr 3134). 28 września 2026 r. skierowano go do pierwszego czytania w Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych. 

Celem projektowanych regulacji jest ustanowienie jednolitych wymagań jakościowych dla określonych biopaliw stałych oraz objęcie ich systemem kontroli funkcjonującym już na rynku paliw. 

Z perspektywy przedsiębiorców zmiany oznaczają jednak przede wszystkim nowe obowiązki dokumentacyjne, konieczność weryfikacji jakości sprzedawanych produktów oraz ryzyko odpowiedzialności za naruszenie przepisów. 

Jakie produkty obejmą nowe przepisy? 

Projekt wprowadza definicję biopaliw stałych obejmującą zarówno biomasę drzewną, jak i niedrzewną. 

Wśród produktów objętych projektowaną regulacją znajdują się m.in.: 

• pellet i brykiet drzewny, 

• zrębki drzewne, 

• drewno kawałkowe, 

• pellet i brykiet niedrzewny, w tym agropellet, 

• baloty i kostki słomy, 

• pozostałe rodzaje biomasy drzewnej i niedrzewnej. 

Istotne jest jednak rozróżnienie zakresu poszczególnych obowiązków. 

Nowe wymagania jakościowe, badania laboratoryjne i świadectwa jakości mają dotyczyć przede wszystkim pelletu i brykietu drzewnego, zrębków drzewnych oraz pelletu i brykietu niedrzewnego. Nie wszystkie produkty zaliczone do biopaliw stałych zostaną zatem objęte identycznymi wymaganiami. 

Projekt dotyczy zasadniczo paliw przeznaczonych do użycia w gospodarstwach domowych oraz instalacjach spalania o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW. 

Oznacza to, że dla ustalenia obowiązków przedsiębiorcy znaczenie będzie mieć nie tylko rodzaj produktu, ale również jego przeznaczenie. 

Obowiązkowe świadectwa jakości biopaliw stałych 

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie obowiązku wystawiania świadectw jakości dla określonych biopaliw stałych wprowadzanych do obrotu. 

Zgodnie z projektowanym art. 6c przedsiębiorca będzie zobowiązany do wystawienia dokumentu potwierdzającego spełnienie przez biopaliwo stałe odpowiednich wymagań jakościowych. 

Świadectwo będzie zawierać m.in. dane przedsiębiorcy, rodzaj paliwa, wartości jego parametrów jakościowych, podstawę potwierdzenia zgodności z wymaganiami oraz oświadczenie o spełnieniu tych wymagań. 

Kopia świadectwa wraz z kopią wyników badań będzie musiała być przekazywana każdemu podmiotowi nabywającemu biopaliwo stałe. 

Projekt przewiduje również obowiązek przechowywania świadectw jakości oraz wyników badań przez okres dwóch lat. 

W praktyce konieczne może okazać się dostosowanie procedur sprzedażowych, obiegu dokumentów oraz współpracy z dostawcami. 

Badania w akredytowanych laboratoriach – ważny wyjątek dla dystrybutorów 

Projekt zakłada, że przedsiębiorca wprowadzający do obrotu określone biopaliwa stałe będzie zobowiązany do przeprowadzenia badań potwierdzających ich zgodność z wymaganiami jakościowymi. 

Badania mają być wykonywane w akredytowanych laboratoriach, według metod określonych w odpowiednich przepisach wykonawczych. 

Jednocześnie przewidziano istotny wyjątek. 

Przedsiębiorca, który wprowadza do obrotu biopaliwo stałe bez dokonywania zmian wpływających na jego parametry jakościowe, będzie zwolniony z obowiązku przeprowadzenia badania przewidzianego w projektowanym art. 6c ust. 1b. 

Rozwiązanie może mieć szczególne znaczenie dla dystrybutorów i przedsiębiorstw handlowych, które nabywają gotowy produkt i odsprzedają go bez modyfikacji. 

Zwolnienie z przeprowadzenia własnego badania nie oznacza jednak automatycznie zwolnienia z pozostałych obowiązków, w szczególności dotyczących wystawiania i przekazywania świadectw jakości. 

W konsekwencji przedsiębiorcy powinni zweryfikować, czy dokumentacja otrzymywana od dostawców będzie wystarczająca do prawidłowego realizowania nowych obowiązków. 

Nowe ograniczenia sprzedaży biomasy i torfu 

Projekt przewiduje również rozszerzenie zakazów dotyczących wprowadzania do obrotu oraz obejmowania procedurą celną dopuszczenia do obrotu określonych paliw. 

Ograniczenia mają obejmować m.in. biopaliwa stałe niespełniające wymagań jakościowych oraz produkty, dla których nie wystawiono wymaganego świadectwa. 

Szczególną uwagę należy zwrócić na pozostałą biomasę drzewną i niedrzewną. Projekt przewiduje objęcie tych kategorii zakazem określonym w art. 7 ustawy, w odniesieniu do paliw o przeznaczeniu objętym regulacją. 

Odrębną zmianą jest rozszerzenie zakazu dotyczącego torfu. Zgodnie z projektem odpowiednie przepisy w tym zakresie mają wejść w życie 1 lipca 2027 r. 

Nowe ograniczenia mogą wymagać od części przedsiębiorstw przeglądu asortymentu oraz ustalenia, które produkty mogą być nadal oferowane jako paliwa do ogrzewania gospodarstw domowych i małych instalacji. 

Które przedsiębiorstwa powinny przeanalizować nowe obowiązki? 

Projektowane zmiany są szczególnie istotne dla producentów pelletu i brykietu, importerów biomasy oraz hurtowych i detalicznych dystrybutorów paliw stałych. 

Nie należy jednak ograniczać analizy wyłącznie do przedsiębiorstw specjalizujących się w sprzedaży opału. 

Nowe przepisy mogą mieć znaczenie także dla: 

• przedsiębiorstw przemysłu drzewnego i tartaków sprzedających biomasę do celów grzewczych, 

• producentów mebli i wyrobów drewnianych wykorzystujących pozostałości produkcyjne do wytwarzania paliw, 

• przedsiębiorstw rolno-spożywczych produkujących lub sprzedających paliwa z pozostałości pochodzenia roślinnego, 

• sieci handlowych, marketów budowlanych i sklepów internetowych oferujących pellet oraz brykiet, 

• importerów i dystrybutorów zagranicznych biopaliw stałych. 

W przypadku przedsiębiorstw produkcyjnych szczególnie istotne będzie ustalenie, czy powstające w zakładzie pozostałości są wyłącznie wykorzystywane wewnętrznie, czy też stanowią produkt wprowadzany do obrotu jako paliwo. 

Samo powstawanie biomasy w procesie produkcyjnym nie oznacza jeszcze automatycznie objęcia przedsiębiorcy wszystkimi projektowanymi obowiązkami. 

Znaczenie będą miały rodzaj produktu, sposób jego zagospodarowania, przeznaczenie oraz model sprzedaży. 

Kontrole jakości i kary dla przedsiębiorców 

Projekt zakłada objęcie biopaliw stałych funkcjonującym systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw. 

Kontrole mają być prowadzone przez Inspekcję Handlową oraz organy Krajowej Administracji Skarbowej. 

Będą mogły obejmować m.in. pobieranie próbek, przeprowadzanie badań laboratoryjnych oraz weryfikację świadectw jakości. 

Projekt przewiduje także rozszerzenie zakresu stosowania sankcji związanych z naruszeniem obowiązków dotyczących świadectw jakości. 

Na podstawie przepisów ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw za określone naruszenia obowiązków dokumentacyjnych mogą być wymierzane administracyjne kary pieniężne: 

• od 10 000 zł do 25 000 zł – gdy wartość paliwa wprowadzanego do obrotu nie przekracza 200 000 zł; 

• od 25 001 zł do 100 000 zł – gdy wartość paliwa przekracza 200 000 zł. 

Od tych sankcji należy odróżnić odpowiedzialność za wprowadzanie do obrotu paliw objętych zakazami ustawowymi. W określonych przypadkach przepisy przewidują znacznie surowsze konsekwencje, w tym grzywny oraz odpowiedzialność karną. 

Dodatkowo, jeśli badania kontrolne wykażą naruszenie wymagań jakościowych lub niezgodność parametrów ze świadectwem jakości, przedsiębiorca może zostać obciążony kosztami pobrania i przeprowadzenia badań próbek na zasadach określonych w ustawie. 

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie? 

Zgodnie z projektem ustawa ma wejść w życie zasadniczo po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem określonych przepisów dotyczących torfu, dla których przewidziano termin 1 lipca 2027 r. 

Na 14 października 2026 r. projekt pozostaje na etapie prac sejmowych. Ostateczny termin rozpoczęcia stosowania większości nowych obowiązków będzie więc zależeć od zakończenia procesu legislacyjnego i publikacji ustawy. 

Szczegółowe wymagania jakościowe, metody badania oraz wzór świadectwa jakości zostaną określone w przepisach wykonawczych. 

Przedsiębiorcy powinni zatem monitorować nie tylko przebieg prac nad ustawą, ale również przygotowywane rozporządzenia. 

Jak przygotować przedsiębiorstwo do nowych obowiązków? 

Już na obecnym etapie warto przeprowadzić wstępny przegląd produktów oraz modelu ich wprowadzania do obrotu. 

W szczególności istotne będzie: 

1. Zidentyfikowanie produktów, które mogą zostać zakwalifikowane jako biopaliwa stałe. 

1. Ustalenie ich przeznaczenia oraz zakresu zastosowania nowych wymagań jakościowych. 

1. Zweryfikowanie obowiązków producenta, importera i dystrybutora w przyjętym modelu sprzedaży. 

1. Przeanalizowanie dokumentacji jakościowej otrzymywanej od dostawców. 

1. Przygotowanie procedur wystawiania i przekazywania świadectw jakości. 

1. Zweryfikowanie asortymentu pod kątem nowych ograniczeń wprowadzania do obrotu. 

Nowe regulacje oznaczają, że zgodność biopaliw stałych z wymaganiami jakościowymi stanie się nie tylko kwestią handlową, lecz także istotnym elementem compliance produktowego i odpowiedzialności regulacyjnej przedsiębiorców. 

Dla firm uczestniczących w obrocie biomasą odpowiednio wczesne ustalenie zakresu obowiązków pozwoli ograniczyć ryzyko problemów z dokumentacją, kontrolami oraz dopuszczalnością dalszej sprzedaży produktów. 

Kontakt 

Krzysztof Wiński 
Partner, Thedy & Partners 
E-mail: krzysztof.winski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 506 434 

Tomasz Orłowski 
Senior Manager, Thedy & Partners 
E-mail: tomasz.orlowski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 504 890