Senat zmienia zasady wsparcia dla przedsiębiorstw energochłonnych. 13 poprawek do ustawy o dopłatach do energii elektrycznej

Senat przyjął 13 poprawek do ustawy przewidującej 4,8 mld zł wsparcia dla przedsiębiorstw energochłonnych w latach 2027–2030. Zmiany dotyczą przede wszystkim zasad obliczania i podziału pomocy, możliwości finansowania inwestycji poprzez umowy PPA oraz uproszczenia procedury ubiegania się o dopłaty. Nie rozszerzono natomiast katalogu przedsiębiorców uprawnionych do wsparcia. Ustawa wraca teraz do Sejmu. 

27 października 2026 r. Senat rozpatrzył ustawę o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej, uchwaloną przez Sejm 22 października 2026 r. 

Mimo wcześniejszej rekomendacji połączonych komisji senackich, które opowiadały się za przyjęciem ustawy bez poprawek, Senat zdecydował o wprowadzeniu 13 zmian. 

Przyjęto poprawki oznaczone w druku senackim nr 891 Z numerami 5, 7, 9, 13, 15, 19, 21, 24, 28, 29, 35, 38 i 51. Część z nich została przegłosowana łącznie jako jeden pakiet. Pozostałe propozycje zgłoszone w toku debaty senackiej nie uzyskały wymaganej większości albo nie były poddawane głosowaniu wskutek przyjęcia poprawek wzajemnie się wykluczających. 

W rezultacie Senat zaproponował istotną zmianę sposobu funkcjonowania programu: odejście od konkursowej oceny projektów inwestycyjnych na rzecz prostszej procedury, w której przy niedoborze środków wysokość wypłat byłaby proporcjonalnie obniżana. 

Na czym polega planowany system wsparcia? 

Ustawa przewiduje utworzenie programu dopłat do kosztów energii elektrycznej dla przedsiębiorców działających w sektorach energochłonnych. 

Na realizację programu zaplanowano łącznie 4,8 mld zł, z czego: 

• 800 mln zł w 2027 r.; 

• 1,6 mld zł w 2028 r.; 

• 1,6 mld zł w 2029 r.; 

• 800 mln zł w 2030 r. 

Wsparcie ma obejmować 50% energii elektrycznej zakupionej i zużytej przez przedsiębiorcę w okresie kwalifikowanym, a jego wysokość w przeliczeniu na megawatogodzinę co do zasady nie będzie mogła przekroczyć 50% średniej ceny energii na rynku konkurencyjnym, ustalanej na podstawie danych Prezesa URE. Jednocześnie dopłata nie będzie mogła doprowadzić do obniżenia ceny energii poniżej 50 EUR/MWh. 

Ustawa przewiduje także możliwość dodatkowego zwiększenia poziomu pomocy w 2027 r. dla określonego zużycia energii w 2026 r. 

Przedsiębiorcy korzystający z programu będą obowiązani do przeznaczenia środków odpowiadających co najmniej 50% łącznej wysokości otrzymanego wsparcia na określone inwestycje związane z funkcjonowaniem systemu elektroenergetycznego, efektywnością energetyczną, elektryfikacją lub odnawialnymi źródłami energii. 

Wypłata pomocy będzie jednak uzależniona od pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej dotyczącej zgodności programu z zasadami rynku wewnętrznego. 

1. Zniesienie ograniczenia wysokości dopłat w kolejnych latach – poprawka nr 5

Jedną z ważniejszych zmian jest przyjęcie poprawki nr 5 dotyczącej art. 3 ustawy. 

W wersji uchwalonej przez Sejm przewidziano, że wysokość wsparcia wypłacanego w każdym z dwóch lat następujących po pierwszej wypłacie nie może przekroczyć kwoty wsparcia udzielonego w pierwszym roku. 

Oznaczało to, że przedsiębiorca, który w pierwszym roku uzyskał relatywnie niską dopłatę, mógłby być ograniczony tym poziomem również w kolejnych okresach, nawet jeżeli wzrosłyby koszty lub kwalifikujące się zużycie energii. 

Senat zdecydował o usunięciu tego ograniczenia. 

Jednocześnie zmieniono sposób określania łącznej wysokości wsparcia. Zamiast sumy dopłaty za pierwszy okres i prognozowanych kwot na kolejne dwa okresy, łączne wsparcie ma stanowić sumę rzeczywistych wypłat za wszystkie okresy kwalifikowane. 

Zmiana może mieć znaczenie zwłaszcza dla przedsiębiorstw, których zapotrzebowanie na energię elektryczną istotnie zmienia się w poszczególnych latach, np. w związku ze zwiększeniem produkcji lub uruchomieniem nowych linii technologicznych. 

Nie oznacza to jednak zniesienia pozostałych limitów pomocy, w szczególności ograniczeń wynikających z art. 3 ust. 4 ustawy, budżetu programu oraz zasad udzielania pomocy publicznej. 

2. Umowy PPA jako sposób finansowania wymaganych inwestycji – poprawka nr 7

Istotne znaczenie praktyczne ma również przyjęcie poprawki nr 7, zgłoszonej przez senatora Waldemara Pawlaka. 

Dotyczy ona katalogu inwestycji, na które przedsiębiorcy będą zobowiązani przeznaczyć środki odpowiadające co najmniej 50% otrzymanej pomocy. 

Senat zdecydował o jego rozszerzeniu o inwestycje w budowę nowych lub modernizację istniejących instalacji wytwarzających energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii, finansowane z udziałem przedsiębiorcy poprzez zawarcie długoterminowej umowy zakupu energii elektrycznej (PPA). 

Warunkiem będzie jednak, aby zawarta umowa PPA służyła finansowaniu takich inwestycji. 

Dotychczasowa konstrukcja ustawy koncentrowała się przede wszystkim na inwestycjach realizowanych przez przedsiębiorcę, w tym we własne źródła OZE, efektywność energetyczną lub infrastrukturę zwiększającą elastyczność poboru energii. 

Przyjęta poprawka otwiera możliwość uwzględnienia również określonych modeli kontraktowych, w których przedsiębiorca uczestniczy w finansowaniu inwestycji OZE poprzez długoterminowe zobowiązanie do zakupu energii. 

Nie oznacza to jednak, że każda umowa PPA automatycznie będzie uznawana za inwestycję kwalifikowaną. Konieczne będzie wykazanie związku między umową a finansowaniem budowy lub modernizacji instalacji OZE. 

Z perspektywy przedsiębiorców może to być ważne rozwiązanie, ponieważ umożliwia powiązanie programu dopłat z długoterminowymi strategiami zakupowymi energii bez konieczności realizowania każdej inwestycji wyłącznie we własnej infrastrukturze. 

3. Odejście od komisji konkursowej – poprawki nr 13, 15 i 51

Senat przyjął również pakiet zmian prowadzących do wyeliminowania komisji konkursowej z systemu przyznawania wsparcia. 

W pierwotnej wersji ustawy to komisja konkursowa miała ustalać listę przedsiębiorców zakwalifikowanych do otrzymania pomocy. W jej skład mieli wchodzić przedstawiciele kilku instytucji administracji rządowej oraz sektora energetycznego. 

Przyjęta poprawka nr 13 usuwa odwołanie do komisji konkursowej z tytułu rozdziału 3 ustawy. 

Poprawka nr 15 uchyla art. 10 i 11, które regulowały powoływanie komisji, jej skład, zasady działania i wyłączenia członków z oceny wniosków. 

Z kolei poprawka nr 51 uchyla art. 32, przewidujący obowiązek powołania komisji w terminie 30 dni od przyjęcia programu przez Radę Ministrów. 

W efekcie projektowany system ma opierać się przede wszystkim na procedurze prowadzonej przez operatora pomocy, którym będzie Bank Gospodarstwa Krajowego, oraz na kompetencjach ministra właściwego do spraw gospodarki. 

Przyjęte poprawki zmierzają więc do rezygnacji z odrębnego organu dokonującego konkursowego wyboru beneficjentów. 

Nie jest to jednak równoznaczne ze zniesieniem weryfikacji wniosków. Nadal przewidziano sprawdzanie spełniania warunków ustawowych i kontrolę prawidłowości przyznawania oraz wykorzystywania środków. 

4. Rezygnacja z punktowej oceny inwestycji – poprawki nr 21, 24, 28 i 29

Kolejna grupa poprawek zmienia sposób rozpatrywania wniosków i rozstrzygania sytuacji, w której zapotrzebowanie na pomoc przekroczy dostępny budżet. 

Usunięcie odrębnej oceny wpływu inwestycji 

Poprawka nr 24 uchyla art. 14 ustawy. 

Przepis ten zakładał ocenę inwestycji przedstawionej we wniosku pod kątem jej wpływu na bezpieczeństwo energetyczne, obniżenie energochłonności, obniżenie jednostkowej ceny energii, efektywność ekonomiczną i zatrudnienie. 

Senat zdecydował o rezygnacji z tej odrębnej oceny. 

Z kolei poprawka nr 21 usuwa z art. 13 ust. 2 pkt 2 wymóg wskazywania w ogłoszeniu o naborze kryteriów oceny wniosków oraz punktacji stosowanej w przypadku przekroczenia dostępnego budżetu. 

Zmiana dokumentacji przekazywanej w toku oceny 

Poprawka nr 28 zmienia art. 16 ustawy. Usuwa wymóg zamieszczania w wykazie wniosków wyników oceny technicznej inwestycji, uchyla przepis o przekazywaniu wykazu komisji konkursowej oraz upraszcza katalog dokumentów załączanych do wykazu. 

Zmiana ma charakter zarówno organizacyjny, jak i proceduralny, ponieważ jest konsekwencją rezygnacji z komisji konkursowej oraz modelu punktowego wyboru projektów. 

Proporcjonalne obniżenie wypłat zamiast konkursu 

Najważniejszą zmianę w tym obszarze wprowadza poprawka nr 29, dotycząca art. 17 ustawy. 

Według rozwiązania przyjętego przez Sejm, jeżeli wartość wnioskowanego wsparcia przekroczyłaby środki dostępne w danym naborze, komisja konkursowa miałaby dokonać dodatkowej oceny wniosków i przyznać im punkty zgodnie z ustalonymi kryteriami. 

Senat zastąpił ten mechanizm zasadą proporcjonalnego obniżania wysokości wypłat. 

Zgodnie z przyjętą poprawką, w przypadku przekroczenia budżetu wysokość wypłat ma zostać obniżona proporcjonalnie w taki sposób, aby ich suma odpowiadała maksymalnej wysokości środków przeznaczonych na dany nabór. 

Przykładowo, jeżeli łączna wartość wsparcia wynikająca z wniosków objętych wykazem wyniosłaby 2 mld zł, a budżet naboru wynosiłby 1,6 mld zł, zastosowanie proporcjonalnego obniżenia oznaczałoby redukcję poszczególnych wypłat o 20%. 

To przykład ilustrujący mechanizm, a nie prognoza wysokości rzeczywistych dopłat. 

Zmiana może mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców spełniających warunki udziału w programie, ponieważ ogranicza rolę dodatkowego rankingu projektów inwestycyjnych w sytuacji niedoboru środków. 

Jednocześnie proporcjonalny podział środków nie gwarantuje otrzymania pomocy każdemu zainteresowanemu podmiotowi. Nadal konieczne będzie spełnienie warunków ustawowych i wymogów naboru. 

5. Uproszczenie dokumentacji inwestycyjnej – poprawki nr 9 i 19

Senat przyjął również rozwiązania ograniczające część obowiązków dokumentacyjnych na etapie ubiegania się o wsparcie. 

Poprawka nr 19 usuwa z art. 12 ustawy obowiązek podawania we wniosku informacji dotyczących wskazanej inwestycji. 

Jednocześnie usuwa wymóg dołączania do wniosku raportu zawierającego pozytywną ocenę techniczną inwestycji oraz odrębnego opisu sposobu spełniania przez inwestycję warunków określonych w art. 3 ust. 9. 

W praktyce zmiana ogranicza konieczność przygotowywania szczegółowej dokumentacji konkretnego przedsięwzięcia inwestycyjnego już na etapie składania wniosku o dopłatę. 

Z kolei poprawka nr 9 usuwa z art. 5 ust. 2 dwa elementy, które miał określać rządowy program pomocy: 

• szczegółowe wymogi dotyczące raportów oceny technicznej i końcowej oceny technicznej inwestycji; 

• sposób mierzenia wpływu programu na bezpieczeństwo energetyczne, energochłonność, cenę energii, efektywność ekonomiczną i zatrudnienie. 

Przyjęcie tych zmian może uprościć przygotowanie wniosków, szczególnie w przedsiębiorstwach, które dopiero planują inwestycje związane z transformacją energetyczną. 

Należy jednak podkreślić, że Senat nie zlikwidował obowiązku inwestowania części otrzymanej pomocy ani obowiązku wykazania prawidłowego wykorzystania środków. 

Co więcej, w niezmienionym art. 23 ust. 2 nadal przewidziano m.in. obowiązek przedstawienia dokumentów potwierdzających poniesione nakłady oraz raportu końcowej oceny technicznej inwestycji. 

6. Mniejsza szczegółowość umowy o wsparcie – poprawka nr 35

Poprawka nr 35 dotyczy art. 19 ust. 2 ustawy, określającego elementy umowy ramowej o udzielenie wsparcia. 

Senat zdecydował o usunięciu z tego przepisu obowiązku określania w umowie zakresu i warunków realizacji inwestycji wskazanej we wniosku. 

Zmiana jest powiązana z rezygnacją z przedstawiania szczegółowych informacji o inwestycji na etapie ubiegania się o pomoc. 

Nie znosi jednak obowiązku wydatkowania wymaganej części wsparcia na inwestycje spełniające warunki ustawy. Nadal będą miały zastosowanie przepisy dotyczące przeznaczenia środków, rozliczenia wsparcia, kontroli i ewentualnego obowiązku zwrotu pomocy. 

7. Zmiana zasad informowania o realizacji inwestycji – poprawka nr 38

Ostatnia z merytorycznych zmian przyjętych przez Senat dotyczy art. 23 ust. 1 ustawy. 

Senat usunął z tego przepisu odwołanie do inwestycji „wskazanej we wniosku”, pozostawiając obowiązek przekazania operatorowi pomocy informacji o wykonaniu inwestycji zgodnie z warunkami określonymi w umowie. 

Termin przekazania informacji pozostaje niezmieniony: 3 miesiące od upływu terminu na realizację inwestycji. 

Jest to zatem zmiana związana z nową konstrukcją dokumentowania inwestycji, a nie likwidacja obowiązków sprawozdawczych. 

Pozostałe przepisy art. 23, dotyczące zakresu informacji, weryfikacji rozliczenia i możliwości przeprowadzenia audytu, nie zostały tą poprawką uchylone. 

Czego Senat nie zmienił? Katalog beneficjentów pozostaje ograniczony 

Z perspektywy przedsiębiorców równie istotne jest to, które propozycje nie zostały przyjęte. 

W toku prac senackich zgłaszano postulaty znacznie szerszego otwarcia programu. 

Proponowano m.in. zastąpienie wymogu uzyskiwania ponad 50% przychodów z określonej działalności wymogiem osiągania z niej co najmniej 25% przychodów albo wykorzystywania w niej przynajmniej 50% zużywanej energii elektrycznej. 

Zgłaszano również propozycję objęcia wsparciem szerszego katalogu sektorów oraz odejścia od obowiązku posiadania statusu odbiorcy przemysłowego. 

Żadna z tych zmian nie została przyjęta przez Senat. 

W rezultacie w ustawie pozostają dwa istotne warunki, które przedsiębiorcy będą musieli spełnić łącznie: 

1. Osiąganie ponad 50% przychodów z działalności odpowiadającej kodom PKD wymienionym w załączniku do ustawy. 

1. Posiadanie statusu odbiorcy przemysłowego wpisanego do wykazu, o którym mowa w art. 52 ust. 4 ustawy o odnawialnych źródłach energii. 

Oznacza to, że samo prowadzenie energochłonnej działalności produkcyjnej, nawet w branży wymienionej w załączniku do ustawy, nie będzie wystarczające do uzyskania pomocy. 

Senat nie przyjął także propozycji objęcia dopłatami energii elektrycznej wytworzonej przez przedsiębiorcę i zużytej na potrzeby własne. W tym zakresie utrzymano rozwiązanie odnoszące kwalifikujące się zużycie do energii zakupionej i zużytej. 

Co jeszcze pozostaje do rozstrzygnięcia? 

Przyjęte poprawki wprowadzają istotne uproszczenia, ale ich ostateczne konsekwencje będą zależały od całokształtu ustawy. 

W szczególności dalszej analizy wymaga spójność przepisów proceduralnych po usunięciu komisji konkursowej i odrębnej oceny technicznej. Nie wszystkie przepisy zawierające odwołania do oceny wniosków lub inwestycji zostały bowiem uchylone. 

Przykładowo art. 18 nadal odwołuje się do pozytywnej oceny finansowej i technicznej, natomiast art. 17 ust. 3 pozostawia ministrowi kompetencję do zatwierdzania listy zakwalifikowanych przedsiębiorców. Zakres stosowania tych rozwiązań w zmienionej procedurze może wymagać doprecyzowania. 

Istotne będzie również określenie w rządowym programie pomocy szczegółowych warunków udzielania dopłat i realizacji obowiązków inwestycyjnych. 

Kiedy nowe przepisy mogą wejść w życie? 

Ustawa przewiduje wejście w życie 1 stycznia 2027 r. 

Przyjęcie 13 poprawek przez Senat oznacza jednak konieczność ponownego rozpatrzenia ustawy przez Sejm. 

Sejm będzie mógł przyjąć poprawki Senatu albo je odrzucić zgodnie z procedurą wynikającą z art. 121 Konstytucji RP. Dopiero po zakończeniu tego etapu i dalszej procedury ustawodawczej znane będzie ostateczne brzmienie regulacji. 

Niezależnie od tego, nawet po wejściu ustawy w życie udzielanie pomocy będzie uzależnione od uzyskania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej. 

Co oznaczają zmiany dla przedsiębiorców? 

Przyjęte przez Senat poprawki zmierzają przede wszystkim do uproszczenia systemu dopłat, ograniczenia znaczenia konkursowej oceny projektów oraz zwiększenia elastyczności w sposobie realizacji wymaganych inwestycji. 

Możliwość uwzględnienia określonych inwestycji finansowanych poprzez umowy PPA może być szczególnie istotna dla przedsiębiorstw planujących długoterminowe zabezpieczenie cen energii i finansowanie nowych źródeł odnawialnych. 

Jednocześnie brak rozszerzenia katalogu beneficjentów oznacza, że podstawowym zagadnieniem dla przedsiębiorców pozostaje prawidłowe ustalenie, czy spełniają warunki podmiotowe określone w ustawie. 

W pierwszej kolejności znaczenie będzie miała więc analiza struktury przychodów w odniesieniu do właściwych kodów PKD, statusu odbiorcy przemysłowego oraz wielkości i charakteru zużycia energii elektrycznej. 

Dopiero po potwierdzeniu możliwości uczestnictwa w programie zasadne będzie ustalenie potencjalnej wysokości pomocy i sposobu realizacji obowiązków inwestycyjnych. 

Na obecnym etapie kluczowe pozostaje rozstrzygnięcie przez Sejm, które z 13 poprawek przyjętych przez Senat znajdą się w ostatecznym tekście ustawy. 

 

Kontakt 

Krzysztof Wiński 
Partner, Thedy & Partners 
E-mail: krzysztof.winski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 506 434 

Tomasz Orłowski 
Senior Manager, Thedy & Partners 
E-mail: tomasz.orlowski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 504 890