Unia Europejska przygotowuje nowe narzędzie ochrony rynku przed importem z Chin. Francja i Niemcy proponują szybką reakcję

Unia Europejska może otrzymać nowe narzędzie pozwalające na szybkie ograniczanie dostępu do jednolitego rynku w przypadku poważnych zakłóceń konkurencji wywoływanych przez państwa trzecie. Francja i Niemcy przedstawiły wspólną inicjatywę, której celem jest skuteczniejsza ochrona europejskiego przemysłu, w szczególności przed konsekwencjami nadmiernych subsydiów, dumpingu i rosnącej presji importowej z Chin. Propozycja uzyskała już pozytywną reakcję Komisji Europejskiej. 

5 października 2026 r. prezydent Francji Emmanuel Macron oraz kanclerz Niemiec Friedrich Merz skierowali do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen wspólny list, któremu towarzyszył dokument strategiczny dotyczący zwiększenia odporności gospodarczej Europy oraz przeciwdziałania globalnym nierównowagom i praktykom zakłócającym konkurencję. 

Inicjatywa zakłada istotne wzmocnienie unijnej polityki ochrony handlu. Jej najważniejszym elementem jest propozycja stworzenia mechanizmu umożliwiającego podejmowanie zdecydowanych działań w znacznie krótszym czasie niż obecnie. 

Dlaczego Unia Europejska potrzebuje nowego instrumentu? 

Dotychczasowe instrumenty ochrony handlu, w tym cła antydumpingowe, cła wyrównawcze oraz środki ochronne, pozwalają reagować na określone praktyki handlowe i zakłócenia na rynku. Ich stosowanie wymaga jednak przeprowadzenia odpowiednich postępowań, które mogą trwać wiele miesięcy. 

W ocenie Francji i Niemiec mechanizmy te nie zawsze umożliwiają wystarczająco szybką reakcję na systemowe zakłócenia konkurencji, szczególnie w sytuacji gwałtownego wzrostu importu produktów pochodzących z gospodarek korzystających z szerokiego wsparcia państwowego. 

Problem dotyczy nie tylko cen poszczególnych towarów, lecz także zdolności europejskich przedsiębiorstw do utrzymywania produkcji, inwestowania w nowe technologie i konkurowania z producentami spoza UE. 

Wspólny dokument francusko-niemiecki wskazuje, że ochrona ograniczona do wąskich kategorii produktów może być niewystarczająca wobec zakłóceń obejmujących całe sektory i łańcuchy wartości. 

Nowy mechanizm – możliwość niemal natychmiastowego ograniczenia dostępu do rynku UE 

Najdalej idąca propozycja dotyczy stworzenia nowego instrumentu pozwalającego Komisji Europejskiej na szybką reakcję w sytuacjach, gdy działania państwa trzeciego prowadzą do poważnych i systemowych zakłóceń konkurencji na rynku unijnym. 

Mechanizm miałby umożliwiać zastosowanie środków ograniczających dostęp do jednolitego rynku, w zależności od charakteru zidentyfikowanego zagrożenia. 

Jednym z rozważanych rozwiązań są dodatkowe ograniczenia handlowe, w tym środki taryfowe. Ostateczny katalog możliwych działań nie został jednak jeszcze określony. 

Szczególnie istotna jest proponowana zmiana sposobu podejmowania decyzji. 

Francja i Niemcy postulują zastosowanie mechanizmu odwróconej większości kwalifikowanej (reverse qualified majority voting). W proponowanym modelu środki przedstawione przez Komisję Europejską mogłyby zostać przyjęte, o ile kwalifikowana większość państw członkowskich nie sprzeciwiłaby się ich zastosowaniu. 

Takie rozwiązanie mogłoby ograniczyć ryzyko blokowania działań ochronnych i umożliwić podejmowanie decyzji nawet w ciągu kilku dni. 

Nie oznacza to jednak, że Komisja Europejska posiada już takie uprawnienia. Ich wprowadzenie wymagałoby przyjęcia odpowiednich przepisów unijnych. 

Ochrona całych sektorów gospodarki zamiast pojedynczych produktów 

Propozycja francusko-niemiecka nie ogranicza się do stworzenia jednego nowego mechanizmu. 

Zakłada również szersze i sprawniejsze wykorzystywanie istniejących instrumentów ochrony handlu, w szczególności poprzez: 

• częstsze wszczynanie postępowań przez Komisję Europejską z własnej inicjatywy; 

• szersze obejmowanie analizami całych sektorów gospodarki, a nie wyłącznie wąsko określonych grup produktów; 

• zwiększenie skuteczności przeciwdziałania obchodzeniu środków ochronnych; 

• przegląd zasad ustalania wysokości niektórych ceł ochronnych oraz usprawnienie procedur. 

Wśród obszarów wymagających pilnego zainteresowania wskazano m.in. przemysł chemiczny, produkty PET oraz samochody hybrydowe. 

Zmiana podejścia do ochrony całych sektorów może mieć szersze znaczenie także dla innych gałęzi europejskiego przemysłu, które mierzą się z rosnącą konkurencją importową. 

Co nowe rozwiązania mogą oznaczać dla polskich producentów? 

Z perspektywy polskiego przemysłu szczególnie istotna jest możliwość szerszego uwzględniania skali zakłóceń konkurencji oraz ich wpływu na przedsiębiorstwa działające na rynku unijnym. 

Dotyczy to między innymi branż, w których europejscy producenci konkurują z importem pochodzącym z państw o odmiennych kosztach produkcji, zasadach subsydiowania czy warunkach regulacyjnych. 

Potencjalne znaczenie nowych instrumentów można rozpatrywać w odniesieniu do przemysłu chemicznego, motoryzacyjnego, maszynowego, metalowego czy ceramicznego. Nie oznacza to jednak, że branże te zostaną automatycznie objęte dodatkowymi środkami ochronnymi. 

Istotna może być przede wszystkim zmiana sposobu identyfikowania zagrożeń dla konkurencyjności europejskiej produkcji. 

Zamiast koncentrować się wyłącznie na konkretnym produkcie i jego bezpośredniej konkurencji importowej, Komisja mogłaby otrzymać narzędzia pozwalające uwzględniać szerszy charakter zakłóceń rynkowych. 

Dla producentów oznaczałoby to potencjalnie większe możliwości przedstawiania skutków presji importowej na poziomie całych sektorów i powiązanych z nimi łańcuchów dostaw. 

Z kolei dla importerów oraz przedsiębiorstw korzystających z dostaw spoza Unii Europejskiej nowe rozwiązania mogłyby oznaczać konieczność uwzględnienia dodatkowych ryzyk handlowych, kosztowych i logistycznych. 

Czy nowe narzędzie będzie skierowane wyłącznie przeciwko Chinom? 

Chociaż inicjatywa powstała w kontekście rosnących napięć gospodarczych między Unią Europejską a Chinami, proponowany instrument nie ma być formalnie ograniczony do jednego państwa. 

Zgodnie z założeniami miałby umożliwiać reagowanie na poważne zakłócenia konkurencji niezależnie od kraju ich pochodzenia. 

Oznacza to, że jego potencjalne zastosowanie mogłoby obejmować szerszy katalog praktyk i sytuacji gospodarczych, jeżeli spełnione zostaną przesłanki określone w przyszłych przepisach. 

Jednocześnie konieczne będzie wypracowanie zasad zapewniających proporcjonalność podejmowanych działań, uwzględnienie interesów unijnych przedsiębiorstw i konsumentów oraz zgodność z odpowiednimi zobowiązaniami międzynarodowymi. 

Komisja Europejska zapowiada dalsze działania 

Inicjatywa francusko-niemiecka spotkała się z pozytywną reakcją Komisji Europejskiej. 

16 października 2026 r., po posiedzeniu Rady Europejskiej, Ursula von der Leyen zapowiedziała opracowanie nowego instrumentu umożliwiającego szybkie ograniczanie dostępu do jednolitego rynku, bezpośrednio nawiązując do propozycji Francji i Niemiec. 

Również Rada Europejska wezwała do pilnego wzmocnienia unijnych narzędzi służących przeciwdziałaniu globalnym nierównowagom gospodarczym. 

21 października 2026 r. przewodnicząca Komisji ponownie wskazała w Parlamencie Europejskim na potrzebę stworzenia mechanizmu pozwalającego szybko reagować na zagrożenia dla interesów gospodarczych UE. 

Równolegle Komisja zapowiedziała przedstawienie w grudniu 2026 r. pakietu DiversifyEU, ukierunkowanego na ograniczanie nadmiernej zależności europejskich przedsiębiorstw od pojedynczych źródeł dostaw. 

Są to jednak odrębne inicjatywy. 

Na 2 listopada 2026 r. nie przedstawiono jeszcze projektu legislacyjnego ustanawiającego nowy instrument ograniczania dostępu do jednolitego rynku. Komisja Europejska nie wskazała również konkretnej daty publikacji takiego projektu. 

Nowy kierunek unijnej polityki handlowej 

Francusko-niemiecka inicjatywa sygnalizuje możliwość istotnej zmiany w podejściu Unii Europejskiej do ochrony konkurencyjności własnego przemysłu. 

Dotychczasowa polityka ochrony handlu koncentrowała się przede wszystkim na stosowaniu określonych instrumentów wobec konkretnych praktyk i kategorii produktów. Nowe propozycje zakładają stworzenie mechanizmu umożliwiającego szybszą i szerszą reakcję na systemowe zakłócenia rynku. 

Dla europejskich przedsiębiorstw znaczenie może mieć zarówno tempo podejmowania decyzji, jak i zakres przyszłych środków ochronnych. 

Z perspektywy polskiego przemysłu kluczowe będzie ustalenie, czy projektowane przepisy rzeczywiście umożliwią skuteczniejszą ochronę sektorów szczególnie narażonych na presję importową, a jednocześnie nie doprowadzą do nieproporcjonalnego wzrostu kosztów dla przedsiębiorstw korzystających z zagranicznych komponentów i surowców. 

W najbliższych miesiącach szczególnej uwagi będzie wymagał zakres projektowanego instrumentu, sposób jego uruchamiania oraz relacja do obecnych środków antydumpingowych, antysubsydyjnych i ochronnych. 

 

Kontakt 

Krzysztof Wiński 
Partner Zarządzający, T&P Advisory | Thedy & Partners 
E-mail: krzysztof.winski@thedy.pl 
Tel.: +48 519 506 434 

Łukasz Pamuła 
Starszy Menedżer, T&P Advisory | Thedy & Partners 
E-mail: lukasz.pamula@thedy.pl 
Tel.: +48 519 504 779